IQ Artar Mı?

IQ Artar mı? Beyin Gücünün Gelişimi ve Kullanımı Üzerine

     Önemli ve değerli olan her şey biraz zaman alabilir. Yeni bir şey öğrendiğimizde, gözle görülemeyecek kadar ince nöral bir yol oluşur. Bunu şu şekilde düşünebiliriz: Çimenlik bir alanda ilk yürüdüğümüzde çimenler biraz ezilir, ama ertesi gün toparlanır ve sanki oradan hiç geçmemişiz gibi olur. Aynı yerden günde beş-on kez geçersek, bir süre sonra bir patika yol oluşur. Eğer biz de yeni öğrendiğimiz bir bilgiyi veya beceriyi gün içerisinde defalarca kullanırsak, sağlam, iletimin ve akışın hızlı olduğu nöral bir yol inşa etmiş oluruz.

     Bilgilerimizi sadece ezberlememek önemlidir; onları sevmeli, günlük hayatta kullanmanın yollarını düşünmeliyiz. Öğrendiğimiz bilgiler arasında yapay, gerçek, doğru, saçma, abartılı, heyecan verici bağlantılar kurarak hem daha akıllı oluruz hem de öğrendiklerimizi daha kolay hatırlarız.

Beyin Gelişimi ve Nöroplastisite

     Beyin araştırmaları uzmanları, insan gelişimini benzersiz kılan özelliğin hayat boyu devam eden "nöroplastisite" olduğunu belirtiyor. Bu terim, beynin esnekliği ve sürekli gelişimini ifade eder. Başka bir deyişle, beyin kullanıldıkça değişen ve güçlenen bir kastır. Hayvanların beyni de esnektir, ancak insan, beynini kullanarak daha fazla gelişme yetisine sahip tek canlıdır (Eriş, 2013).

     University College of London’dan bilişsel bilimler profesörü Cathy Price ve meslektaşlarının Nature dergisinde yayımladıkları bir çalışmada, dört yıllık bir süre içinde kişinin IQ skorunun beyinde meydana gelen yapısal değişiklikler sonucunda 21 puan kadar artabildiği veya 18 puan kadar düşebildiği gösterilmiştir. Bu da IQ'nun doğuştan sabit olmadığını gösterir (Price et al., 2011).

     Örneğin, IQ'su 100 puan olan bir kişinin dört yıl içerisinde IQ puanı 121’e çıkabilir. Eğer başlangıçta 110 IQ puanına sahipse, dört yıl sonunda bu puan 131'e (üstün zekâ seviyesine) ulaşabilir. Şimdilik IQ artışı sınırlı bir oranda gerçekleşiyor gibi görünse de zihinsel gelişmenin net bir sınırı yoktur. Akıl gelişimi; eğitim, çevresel koşullar, kişinin çabası, çözüm arayışı ve beynini aktif kullanması gibi faktörlere bağlıdır.

Akıl ve Zekâ Üzerine Bir Değerlendirme

      Bir ülkenin ya da şirketin en önemli varlıkları binalar, eşyalar, lüks araçlar, yatlar, villalar veya uçaklar değil, zihinsel ve pratik olarak gelişmiş, kabiliyetli, yetişmiş insanlardır. En değerli ve gerçek yatırım, insana yapılan yatırımdır.

     Peyami Safa’nın dediği gibi: "Yaşlanarak değil yaşayarak tecrübe kazanılır." Başarı, mutluluk ve ilerleme bağlamında düşündüğümüzde fark edeceğimiz bir şey de "küçük" diye bir şeyin olmadığıdır. İnsan amaçlarına doğru her gün bir adım atarken, her gün düzenli ve kararlı bir şekilde yapılması gerekenleri, gerektiği şekilde yaparken hem kendisini daha iyi hisseder, özgüveni artar hem de amaçlarına her geçen gün biraz daha yaklaşır. Bir süre sonra da emeğinin ve gayretinin meyvelerini toplar.

Bilgi ve Başarı İçin Bilinçli Pratik

     “İnsanı harcadıkları değil, biriktirdikleri varlıklı yapar.” Başarı için bazen sadece yapmak veya bilmek yeterli olmaz hem yapmak hem de bilmek gerekir. Başarının en büyük destekçilerinden biri, her gün biraz daha iyi yapmanın gayreti içinde pratik yapmaktır. Bir davranışı veya hareketi binlerce kez çalıştığınızda, o hareket veya davranış artık otomatik bir pilotta, kendiliğinden oluyormuş gibi yapılabilir hale gelir.

     Her zaman hatırlanmalıdır ki, muhteşem sonuçlara bir günde ulaşılmaz. Her gün düzenli bir şekilde biraz çaba göstermek çok önemlidir. 50 kilometrelik bir maraton koşmayı mı düşünüyorsunuz? Günde 1-2 kilometreyle başlamak bile başlangıç için önemlidir. Her hafta veya her ay, mesafeyi biraz artırarak devam edin. Hedeflerinize ulaşmak için her gün bir adım daha atmak gerektiğini unutmayın.

Pratik Öneriler: Beyin Gücünü Artırmak İçin Neler Yapabiliriz?

1. Her Gün Yeni Bir Şey Öğrenin: Alanınızla ilgili her gün düzenli olarak bir saat veya daha fazla okuyun. Böylece zihinsel esnekliğinizi korur ve sürekli gelişirsiniz.
2. Danışın ve Araştırın: Bilmediklerinizi araştırmak ve insanlara danışmak, bilgi dağarcığınızı genişletir ve farklı bakış açıları kazandırır.
3. Önceliklerinizi Belirleyin: Önceliklerinizi belirleyin ve önemli işleri, acil olmasalar bile ihmal etmeyin. Goethe'nin dediği gibi, "Her şey önce zor, sonra kolaydır."
4. Bilinçli Pratik Yapın: Her gün bir beceriyi ya da bilgiyi geliştirmek için bilinçli olarak pratik yapın. Emerson’un dediği gibi, “Yapmakta ısrar ettiğimiz şey giderek kolaylaşır, çünkü bizim yapma yeteneğimiz gelişir.”
5. Kendi İnançlarınız ve Değerlerinize Göre Hareket Edin: "İnsanlar ne der?" diye düşünmek yerine, inançlarınız, içsel değerleriniz ve vicdanınızın size ne söylediğini düşünün.
6. Motivasyonunuzu Yüksek Tutun: Yapılması gerekenleri, gerektiği şekilde, gerektiği zamanda yapın; canınız istese de istemese de. Merhamete ve zekaya yaşamınızda daha çok yer verin.
7. Sağlıklı Yaşam Tarzını Benimseyin: Fiziksel sağlık, zihinsel sağlığın temelidir. Düzenli egzersiz yapın, sağlıklı beslenin ve yeterince uyuyun. Beynin aktif ve enerjik kalmasını sağlamak için bu üç unsuru önemseyin.
8. Zihinsel Egzersizler Yapın: Beyni aktif tutan bulmacalar, sudoku, satranç gibi oyunlar oynayın. Bu tür aktiviteler beyin hücrelerinin yenilenmesini destekler ve bilişsel becerileri geliştirir.
9. Meditasyon ve Farkındalık Pratikleri: Meditasyon ve farkındalık, stresi azaltır ve beynin odaklanma yeteneğini artırır. Zihninizi sakinleştirmek ve düşüncelerinizi düzenlemek için her gün birkaç dakika ayırın.
10. Yeni Hobiler Edinin: Beynin yeni sinapslar oluşturmasına yardımcı olan ve nöroplastisiteyi ( yani beynin esnekliğini) teşvik eden yeni hobiler öğrenin. Müziğe ilgi duymak, bir enstrüman çalmak veya yeni bir dil öğrenmek gibi aktiviteler, beyin için faydalıdır.

Sonuç

     Beyin, kullandıkça gelişen ve güçlenen bir kastır. Zihinsel gelişimin net bir sınırı yoktur ve IQ seviyesi, eğitim, çevresel faktörler, bireyin çabası ve beynin aktif kullanımı gibi birçok faktöre bağlıdır. Dolayısıyla, zihinsel gücümüzü artırmak ve daha akıllı hale gelmek, doğru pratikler ve kararlı bir çalışma ile mümkündür. Hayat boyu öğrenmeye açık olmak, kendimizi sürekli geliştirmek ve bilinçli bir şekilde beynimizi kullanmak, bu süreçte en büyük yardımcılarımızdır.

Kaynakça:

• Eriş, B. (2013). Her Çocuk Üstün Yeteneklidir. Alfa Yayınları.
• Price, C. J., et al. (2011). IQ Changes and Brain Structural Changes. Nature.